विशेष लेख….✍️✍️✍️

    जगाच्या इतिहासामध्ये शांतता, बंधुभाव, दया आणि मानवी मूल्यांची पुनर्रचना करणारे महान व्यक्तिमत्त्व म्हणजे हजरत मोहम्मद पैगंबर (स.). त्यांनी ज्या काळात जन्म घेतला, तो काळ अज्ञानाचा, हिंसेचा आणि अन्यायाचा काळ मानला जात असे. अशा अत्यंत बिकट परिस्थितीत त्यांनी समाजात शांतता, सुव्यवस्था आणि न्यायाची स्थापना केली. कुराणाने त्यांना संपूर्ण विश्वासाठी ‘शांतता आणि दयेचा स्रोत’ (रहमतुल-लील-आलमीन) म्हणून संबोधले आहे.

 विश्वशांती आणि कारुण्याचे प्रतीक

हजरत मोहम्मद (स.) यांचे जीवन हे केवळ एका विशिष्ट समाजापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण मानवजातीला शांतता आणि प्रेमाचा संदेश देणारे होते.

सुराह अल-अंबिया (आयतः १०७):

وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِّلْعَالَمِينَ

अर्थ: “आणि (हे प्रेषिता!) आम्ही तुम्हाला सर्व विश्वासाठी केवळ दया आणि कारुणाचा स्रोत (रहमत) बनवून पाठवले आहे.”

आशय: प्रेषितांचे (स.) आगमन हे जगात द्वेष आणि हिंसा संपवून शांती व दयेचे वातावरण निर्माण करण्यासाठी झाले होते.

 मक्का विजय आणि क्षमाशीलतेचे अद्वितीय उदाहरण

शांततेचा सर्वात मोठा पुरावा म्हणजे ‘मक्का विजय’ (फतेह मक्का) च्या वेळी त्यांनी दाखवलेली अफाट क्षमाशीलता. ज्या लोकांनी प्रेषितांचा छळ केला, त्यांना मक्केतून हाकलून दिले आणि त्यांच्यावर युद्धे लादली, त्या सर्वांना त्यांनी कोणतीही शिक्षा न देता एकाच वेळी माफ केले.

ऐतिहासिक घोषणा:

मक्का विजयाच्या दिवशी प्रेषितांनी (स.) आपल्या शत्रूंसमोर जाहीर केले: “आज तुमच्याविरुद्ध कोणतीही तक्रार किंवा बदला नाही. जा, तुम्ही सर्व आज मुक्त आहात!”

आशय: हिंसेचा बदला हिंसेने न घेता क्षमा आणि शांततेने शत्रूचे हृदय जिंकणे हेच खऱ्या शांततादूताचे लक्षण आहे.

‘मीसाक-ए-मदिना’ (मदिनेचा शांतता करार)

   मदिनेला आल्यानंतर प्रेषितांनी (स.) तेथील विविध धर्म, जाती आणि वंशाच्या लोकांमध्ये शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी एक ऐतिहासिक करार केला, ज्याला ‘मीसाक-ए-मदिना’ म्हटले जाते.

कराराची मुख्य तत्त्वे:

मदिनेतील सर्व नागरिक (मुस्लिम, ज्यू आणि गैर-मुस्लिम) एकाच राष्ट्राचे भाग असतील.

सर्वांना आपापल्या धर्माचे पालन करण्याचे पूर्ण स्वातंत्र्य असेल.

बाहेरील आक्रमणाविरुद्ध सर्व नागरिक एकत्र येऊन शहराचे रक्षण करतील.

आशय: हा करार मानवी इतिहासातील बहुसांस्कृतिक शांतता आणि सहअस्तित्वाचा (Co-existence) पहिला लिखित दस्तऐवज मानला जातो.

क्षमाशीलता, संयम आणि दयाळूपणा

शांततेची सुरुवात स्वतःच्या आचरणातून होते. प्रेषित मोहम्मद (स.) यांनी वैयक्तिक आयुष्यातही नेहमी संयम आणि दयेचा मार्ग स्वीकारला.

ताईफचा प्रसंग: ताईफच्या लोकांनी जेव्हा त्यांच्यावर दगडफेक करून त्यांना रक्तबंबाळ केले, तेव्हाही त्यांनी त्यांच्यासाठी शाप न मागता ईश्वराकडे प्रार्थना केली: “हे अल्लाह! या लोकांना मार्गदर्शन कर, कारण हे अनभिज्ञ आहेत.”

हदीसचा संदर्भ:

प्रेषितांनी फर्मावले: “जो माणसांवर दया करत नाही, अल्लाह त्याच्यावर दया करत नाही.” (सहीह बुखारी)

युद्धाचे कडक नियम आणि शांततेला प्राधान्य

इस्लाममध्ये युद्धाला केवळ संरक्षणाचा अंतिम पर्याय मानले गेले आहे, तर शांततेला प्राथमिक स्थान दिले आहे. युद्धप्रसंगीही प्रेषितांनी (स.) अत्यंत कडक मानवी नियम घालून दिले होते:

लहान मुले, महिला, वृद्ध आणि आजारी व्यक्तींवर वार करू नये.

झाडे, शेती किंवा प्रार्थनास्थळांचे नुकसान करू नये.

शरण आलेल्या किंवा युद्धबंदी बनलेल्या सैनिकांशी अत्यंत सन्मानाने वागावे.

हजरत मोहम्मद पैगंबर (स.) यांनी आपल्या कृतीतून आणि विचारांतून हे सिद्ध केले की खरी ताकद हिंसेमध्ये नसून शांतता, क्षमा आणि न्यायामध्ये आहे. त्यांनी दिलेला परस्पर आदर, धार्मिक सहिष्णुता आणि मानवी बंधुभावाचा संदेश आजच्या अशांत जगासाठी अत्यंत आवश्यक आणि मार्गदर्शक आहे. म्हणूनच ते खऱ्या अर्थाने ‘शांततादूत’ मानले जातात.

लेखक ✍🏻✍🏻✍🏻

प्रा डॉ विजय गाढे 

मुख्य संपादक, करडी नजर न्यूज